پرش به محتوا
تجهیزات اصل خورشیدی، قابل اعتماد

سانورتر چیست؟ راهنمای انتخاب ظرفیت، باتری و پنل برای برق اضطراری

  • خانه
  • /وبلاگ
  • /سانورتر چیست؟ راهنمای انتخاب ظرفیت، باتری و پنل برای برق اضطراری
تحریریه تجدیدپذیران8 دقیقه مطالعهدانشنامه خورشیدی

خیلی‌ها پیش از فصل خاموشی سراغ فروشنده می‌روند و می‌گویند «یک سانورتر می‌خواهم». بعد سؤال‌ها شروع می‌شود: سه کیلووات بس است یا شش؟ باتری ۱۲ ولت یا ۴۸ ولت؟ پنل لازم است یا فقط با برق شهر شارژ می‌شود؟ اگر جواب این سؤال‌ها روشن نباشد، دستگاهی می‌خرید که یا زیر بار یخچال و پمپ قطع می‌کند یا بزرگ‌تر و پرهزینه‌تر از نیازتان است.

سانورتر چیست و داخلش چه قطعاتی هست؟

«سانورتر» اصطلاحی بازاری است که در ایران برای اینورتر شارژر خورشیدی همه‌کاره جا افتاده؛ چند دستگاه که در یک جعبه جمع شده‌اند و معمولاً با باتری، در سیستم‌های آف‌گرید یا هایبرید کار می‌کنند. این اسم استاندارد فنی نیست؛ ملاک، مشخصات خود مدل است. اجزای اصلی آن در فهرست زیر آمده است.

ورودی کابل‌های باتری، پنل و برق شهر زیر یک سانورتر دیواری
  • اینورتر: برق DC باتری را به برق متناوب ۲۲۰ ولت برای وسایل خانه تبدیل می‌کند.
  • شارژر AC: وقتی برق شهر یا ژنراتور وصل است، باتری را از همان منبع شارژ می‌کند.
  • شارژ کنترلر خورشیدی: ورودی پنل را مدیریت می‌کند و انرژی خورشید را به باتری و مصرف‌کننده می‌رساند؛ بسته به مدل از نوع MPPT یا PWM است.
  • کلید انتقال خودکار: بین برق شهر و خروجی اینورتر جابه‌جا می‌شود تا با رفتن برق، مصرف‌کننده‌ها بدون دخالت شما برق بگیرند.
  • نمایشگر و تنظیمات: وضعیت باتری، بار و ورودی پنل را نشان می‌دهد و از همین‌جا اولویت منابع و نوع باتری تنظیم می‌شود.

فرق سانورتر با اینورتر ساده، یو‌پی‌اس و اینورتر آن‌گرید

این دستگاه‌ها در بازار با هم اشتباه گرفته می‌شوند، اما کارشان فرق دارد:

دستگاهشارژ از برق شهرورودی پنل خورشیدینیاز به باتریکاربرد رایج
اینورتر سادهنداردنداردداردتبدیل برق باتری به برق خانگی
اینورتر شارژر بدون ورودی PVداردنداردداردبرق اضطراری خانه و مغازه که فقط با برق شهر شارژ می‌شود
یو‌پی‌اسداردمعمولاً نداردداردحفاظت از کامپیوتر، سرور و تجهیزات حساس در قطعی‌های کوتاه
سانورترداردداردمعمولاً داردبرق اضطراری یا مستقل با کمک پنل خورشیدی
اینورتر آن‌گریدکاربرد نداردداردنداردتزریق برق پنل به شبکه؛ با قطع شبکه معمولاً خاموش می‌شود

اینورتر آن‌گرید برای برق اضطراری ساخته نشده است؛ مقایسهٔ کامل را در راهنمای تفاوت اینورتر آن‌گرید، آف‌گرید و هایبرید بخوانید. بیشتر دستگاه‌هایی که در بازار سانورتر نامیده می‌شوند، در دستهٔ اینورترهای آف‌گرید و شارژر قرار می‌گیرند و مدل‌های بزرگ‌تر به سمت هایبرید می‌روند.

حالت‌های کار سانورتر؛ اولویت با خورشید، شبکه یا باتری

در سانورتر می‌توانید تعیین کنید مصرف اول از کدام منبع تأمین شود. نام حالت‌ها بسته به مدل فرق می‌کند، اما منطق کلی معمولاً یکی از این سه است:

  • اولویت خورشید: تا وقتی پنل تولید دارد، بار از پنل تغذیه می‌شود و مازاد به باتری می‌رود. اگر خورشید کم بیاورد، دستگاه سراغ باتری یا برق شهر می‌رود.
  • اولویت شبکه: مصرف‌کننده‌ها از برق شهر برق می‌گیرند و باتری شارژ و آماده نگه داشته می‌شود؛ فقط با قطع برق، اینورتر وارد مدار می‌شود.
  • اولویت باتری: بار از پنل و باتری تأمین می‌شود و برق شهر فقط وقتی وارد می‌شود که باتری به حد تعیین‌شده برسد. این حالت بیشتر در جاهایی با شبکهٔ ضعیف یا ناپایدار به کار می‌رود.

جدا از اولویت مصرف، معمولاً اولویت شارژ باتری هم قابل تنظیم است: فقط از پنل، فقط از برق شهر، یا از هر دو. تنظیم درست این دو کار نصاب است.

شارژ کنترلر MPPT یا PWM و پنجرهٔ ولتاژ پنل

شارژ کنترلر داخل سانورتر یکی از دو نوع رایج است. کنترلر PWM ساده‌تر است و ولتاژ پنل را تقریباً تا ولتاژ باتری پایین می‌کشد؛ معمولاً برای آرایه‌های کوچک با ولتاژ نزدیک به باتری مناسب است. کنترلر MPPT نقطهٔ بیشینهٔ توان پنل را دنبال می‌کند و ولتاژ بالاتر رشتهٔ پنل را به ولتاژ باتری تبدیل می‌کند؛ پس در چیدمان پنل‌ها انعطاف بیشتری دارد. توضیح کامل این فناوری را در مقالهٔ MPPT چیست و چرا مهم است آورده‌ایم.

مهم‌تر از نوع کنترلر، پنجرهٔ ولتاژ ورودی پنل است. هر سانورتر یک محدودهٔ ولتاژ کاری و یک سقف ولتاژ ورودی دارد. تعداد پنل‌هایی که پشت سر هم (سری) بسته می‌شوند باید طوری انتخاب شود که ولتاژ مدار باز رشته در سردترین روزهای سال هم از این سقف بالاتر نرود، چون ولتاژ پنل در هوای سرد بالا می‌رود؛ در گرما هم ولتاژ رشته نباید از کف محدودهٔ MPPT پایین‌تر بیاید. این طراحی با برگهٔ مشخصات دستگاه و پنل، کار نصاب واجد صلاحیت است.

انتخاب ظرفیت سانورتر؛ ۲، ۳، ۶ یا ۱۰ کیلووات؟

بیشتر خریداران از عدد توان شروع می‌کنند، اما عدد درست از فهرست مصرف‌کننده‌ها درمی‌آید. سه عامل زیر را جدا بسنجید.

خانهٔ سنگی روستایی با پنل خورشیدی روی بام که شب چراغ‌هایش روشن است
  1. توان خروجی: مجموع توان وسایلی که هم‌زمان روشن می‌شوند را حساب کنید و حاشیهٔ اطمینان بگذارید. توان بعضی مدل‌ها بر حسب VA یا kVA اعلام می‌شود؛ توان واقعی بر حسب وات معمولاً از عدد VA کمتر است، چون به ضریب توان بستگی دارد.
  2. جریان راه‌اندازی: یخچال، فریزر، پمپ آب و کولر لحظهٔ روشن‌شدن ممکن است جریانی چند برابر جریان کار عادی‌شان بکشند. اگر این بارها در فهرست شماست، ظرفیت را بالاتر انتخاب کنید.
  3. ولتاژ باتری: معمولاً هرچه توان دستگاه بیشتر شود، ولتاژ بانک باتری هم بالاتر می‌رود؛ مدل‌های کوچک‌تر اغلب ۱۲ یا ۲۴ ولت و مدل‌های بزرگ‌تر اغلب ۴۸ ولت‌اند. ولتاژ بالاتر یعنی جریان کمتر برای همان توان (طبق رابطهٔ W = V × A) و کابل‌کشی منطقی‌تر. ولتاژ باتری باید دقیقاً با ولتاژ اعلام‌شدهٔ سانورتر یکی باشد.

اندازهٔ آرایهٔ پنل هم به دو چیز بستگی دارد: انرژی روزانه‌ای که می‌خواهید از خورشید بگیرید و سقف ورودی PV دستگاه. هرچه سهم خورشید در مصرف بیشتر باشد، پنل بیشتری لازم است، اما نباید از ظرفیت ورودی کنترلر بیشتر شود. جدول زیر فقط برای درک ترتیب اعداد است:

مثال فرضیبارهای اصلیظرفیت تقریبی سانورترولتاژ رایج باتریآرایهٔ پنل (تقریبی)
کلبه یا ویلای کوچکچند لامپ، تلویزیون، مودم، یخچال کوچکحدود ۲ کیلووات۱۲ یا ۲۴ ولتحدود ۱ کیلووات
برق اضطراری آپارتمانروشنایی، یخچال، تلویزیون، پمپ آب، لپ‌تاپحدود ۳ تا ۴ کیلووات۲۴ یا ۴۸ ولتاختیاری، حدود ۱ تا ۲ کیلووات
خانهٔ بزرگ‌ترهمهٔ موارد بالا به‌اضافهٔ کولر یا چند بار موتوریحدود ۶ تا ۱۰ کیلووات۴۸ ولتحدود ۴ تا ۶ کیلووات

این اعداد فرضی‌اند و جای محاسبه را نمی‌گیرند. برای انتخاب وسایلی که باید روی برق اضطراری باشند، راهنمای برق اضطراری خانه را ببینید. نوع باتری هم روی طراحی اثر دارد؛ مقایسهٔ باتری سربی و لیتیومی را در مقالهٔ باتری لیتیومی یا سیلد اسید برای سیستم خورشیدی بخوانید.

نمونه‌هایی از کاتالوگ؛ از سانورتر مدال پاور تا هایبریدهای بزرگ‌تر

آنچه در بازار به آن «سانورتر مدال پاور» می‌گویند، معمولاً اینورترهای آف‌گرید و هایبرید خورشیدی این برند است، نه اینورتر شارژرهای بدون ورودی پنل. چند نمونه از کاتالوگ نورا تجدیدپذیران، فقط با مشخصاتی که برای هر مدل ثبت شده:

  • اینورتر آف‌گرید مدال پاور ۳٫۵ کیلووات: با توان خروجی 3.5 kW و نصب دیواری، برای سیستم‌های مستقل از شبکه و برق اضطراری عرضه شده است. ورودی پنل و نوع کنترلر آن را پیش از خرید با کارشناس فروش تأیید کنید.
  • اینورتر هایبرید مدال پاور ۶ کیلووات: تک‌فاز، دیواری، با شارژ کنترلر داخلی و نمایشگر LCD؛ برای سیستم‌های خورشیدی خانگی همراه با باتری. مدل‌های ۵٫۲ و ۱۱ کیلوواتی هایبرید مدال پاور هم در کاتالوگ هستند.
  • اینورتر خورشیدی سینوسی کامل گوگو پاور: آف‌گرید، دیواری، با خروجی سینوسی کامل و شارژ کنترلر داخلی؛ برای سیستم‌های آف‌گرید خانگی و کارگاهی.
  • اینورتر سینوسی خورشیدی ۲۰۰۰ ولت‌آمپر گوگو پاور: برای سیستم‌های خورشیدی مستقل از شبکه عرضه شده و برق باتری را به برق متناوب خانگی تبدیل می‌کند. ورودی پنل و شارژر آن را پیش از خرید با کارشناس فروش تأیید کنید.
  • اینورتر هایبرید پاور سولید ۱۰ کیلووات: با نمایشگر رنگی، دو ورودی MPPT و ورودی‌های مجزای پنل، باتری، شبکه، ژنراتور و خروجی بکاپ؛ برای سیستم‌های ذخیره‌ساز خانگی و تجاری.

مدل‌های پرقدرت‌تر را می‌توانید در دستهٔ اینورترهای هایبرید مقایسه کنید. همهٔ کالاها با ضمانت اصالت و گارانتی رسمی عرضه و از تبریز به سراسر کشور ارسال می‌شوند.

اشتباه‌های رایج خرید و چک‌لیست پیش از سفارش

رایج‌ترین اشتباه‌های خرید سانورتر:

  • انتخاب ظرفیت فقط بر اساس توان کار عادی: جریان راه‌اندازی یخچال و پمپ نادیده گرفته می‌شود و دستگاه با خطای اضافه‌بار قطع می‌کند.
  • ولتاژ باتری ناهماهنگ: بانک باتری با ولتاژی غیر از ولتاژ اسمی سانورتر بسته می‌شود.
  • ولتاژ رشتهٔ پنل بالاتر از سقف ورودی: پنل‌های زیادی سری می‌شوند و در هوای سرد ولتاژ از حد مجاز می‌گذرد؛ این اشتباه می‌تواند به دستگاه آسیب بزند.
  • موج سینوسی اصلاح‌شده برای بارهای موتوری: برای کمپرسور یخچال، کولر و پمپ، خروجی سینوسی کامل انتخاب امن‌تری است.
  • نصب بدون متخصص: کابل‌کشی باتری و پنل جریان بالا دارد و باید با فیوز و حفاظت مناسب توسط برق‌کار یا نصاب واجد صلاحیت انجام شود.

پیش از سفارش این چک‌لیست را کامل کنید:

  1. فهرست وسایلی که باید روی برق اضطراری باشند.
  2. مشخص‌کردن بارهای موتوری و هم‌زمانی آن‌ها.
  3. تصمیم دربارهٔ نقش پنل: فقط کمک به شارژ یا تأمین بخش اصلی مصرف.
  4. انتخاب نوع و ولتاژ باتری متناسب با سانورتر.
  5. بررسی سقف ولتاژ و توان ورودی PV در برگهٔ مشخصات.
  6. تک‌فاز یا سه‌فاز بودن برق محل نصب.

اگر این اطلاعات را دارید یا برای جمع‌کردنش کمک می‌خواهید، فهرست مصرف‌کننده‌ها را از طریق فرم درخواست استعلام قیمت بفرستید تا کارشناسان ما مدل و ظرفیت مناسب را پیشنهاد دهند. نصابان و عمده‌فروشان هم از همین مسیر قیمت همکاری می‌گیرند.

پرسش‌های پرتکرار

سانورتر با اینورتر هایبرید چه فرقی دارد؟

مرز این دو در بازار دقیق نیست و بسیاری از سانورترها در عمل اینورتر هایبرید آف‌گرید هستند. تفاوت معمولاً در امکان تزریق برق مازاد به شبکه است که باید در مشخصات همان مدل بررسی شود.

آیا سانورتر بدون پنل خورشیدی هم کار می‌کند؟

بله، در بیشتر مدل‌ها دستگاه می‌تواند فقط با برق شهر یا ژنراتور باتری را شارژ کند و مثل یک اینورتر شارژر عمل کند. پنل را می‌توانید بعداً و متناسب با سقف ورودی PV دستگاه اضافه کنید.

آیا سانورتر بدون باتری کار می‌کند؟

بعضی مدل‌ها بسته به طراحی می‌توانند در حضور پنل یا شبکه بدون باتری هم خروجی بدهند، اما بسیاری از آن‌ها برای کار پایدار به باتری نیاز دارند. اگر هدفتان برق اضطراری است، بدون باتری عملاً در زمان قطع برق شبانه پشتیبانی ندارید.

سانورتر ۳ کیلووات برای کولر گازی کافی است؟

به توان کولر، اینورتری‌بودن کمپرسور و بارهای هم‌زمان دیگر بستگی دارد. جریان راه‌اندازی کولر می‌تواند بالا باشد، پس این مورد را حتماً با کارشناس و بر اساس برگهٔ مشخصات کولر بررسی کنید.

ولتاژ باتری سانورتر را چطور انتخاب کنم؟

ولتاژ باتری را خود سانورتر تعیین می‌کند و بانک باتری باید دقیقاً با ولتاژ اسمی دستگاه یکی باشد. برای توان‌های بالاتر معمولاً مدل‌های ۴۸ ولت منطقی‌ترند چون جریان کابل‌ها کمتر می‌شود.

دیدگاه‌ها (0)

    دیدگاه بگذارید